Boekhoudkundige verwerking van centrale inning van lonen / Traitement comptable de l’encaissement centralisé des salaires (26-033)

22 oktober 2026

Samenvatting

Een vereniging die voor rekening van haar leden lonen int en uitbetaalt zonder zelf werkgever te zijn, treedt op als mandataris en draagt niet de economische last van deze lonen. Daarom vormen deze lonen geen personeelskost van de vereniging en mogen zij boekhoudkundig via de balans worden verwerkt zonder opname in de resultatenrekening. De betrokken werknemers moeten worden opgenomen in de sociale balans van de leden-werkgevers en niet in die van de vereniging.

Résumé

Une association qui perçoit et verse les salaires pour le compte de ses membres sans être elle-même l’employeur agit comme mandataire et ne supporte pas la charge économique de ces salaires. Dès lors, ces salaires ne constituent pas une charge de personnel pour l’association et peuvent être comptabilisés au bilan sans être repris dans le compte de résultats. Les travailleurs concernés doivent être repris dans le bilan social des membres-employeurs et non dans celui de l’association.

Tekst

1. De volgende vraag wordt gesteld:

    

   « Een vereniging heeft overeenkomstig haar statuten als voornaamste niet-winstgevend doel het innen en uitbetalen van lonen. De dienstverlening ten aanzien van haar leden bevat in dit kader eveneens de DIMONA-aangifte voor de desbetreffende werknemers. Deze werknemers worden allemaal in België tewerkgesteld, uitsluitend bij de diverse leden van de vereniging. Zij zijn zodoende elk verbonden door een arbeidsovereenkomst met het lid waarbij zij worden tewerkgesteld en zijn bijgevolg opgenomen op de loonlijst van de werkgever in kwestie.
   

   Aangezien de activiteiten louter bestaan uit het integraal innen en uitbetalen van lonen, is de vereniging in kwestie de mening toegedaan dat de uitbetaalde lonen boekhoudkundig geen kost vormen. Ingevolge hiervan wordt de inning en uitbetaling van de lonen boekhoudkundig uitsluitend via de balans verwerkt en wordt geen loonkost geboekt in de resultatenrekening.
   

   Derhalve worden de werknemers getoond in de sociale balans die mee wordt neergelegd bij de jaarrekening, maar niet als kost in rubriek 62 van de resultatenrekening, wat ons inziens tot een onjuist beeld leidt.
   

   Op basis van CBN-advies S100 (rubriek 2.2.3) dient de sociale balans rekening te houden met alle werknemers die in het (Belgische) personeelsregister ingeschreven zijn (lees: waarvoor een DIMONA-aangifte werd verricht).
   

   Voorts geeft de Nationale Bank van België op haar website bij de definitie van loonmassa in de sociale balans aan dat het bedrag van de rubrieken 620 tot 623 normalerwijze overeenstemt met rubriek 1023 van de sociale balans.
   

   "Het begrip ‘loonmassa’ stemt in principe overeen met het geheel van de bruto bezoldigingen en sociale lasten. In de jaarrekening wordt de te hanteren loonmassa gevormd door de som van de rubrieken 620 tot 623, met uitsluiting van de personeelskosten voor werknemers in buitenlandse vestigingen van de onderneming. Datzelfde bedrag zal normalerwijze in rubriek 1023 van de sociale balans voorkomen." (https://www.nbb.be/nl/balanscentrale/opmaken-en-neerleggen/wat-neerleggen/modellen/aparte-sociale-balans/faq).
   

   Mag op basis hiervan geconcludeerd worden dat de integraal geïnde en uitbetaalde lonen boekhoudkundig in de resultatenrekening moet verwerkt worden, of mag de vereniging in kwestie deze boekhoudkundig via de balans verwerken?
   

   Indien de vereniging de 1:1 geïnde en uitbetaalde lonen via de balans mag verwerken, mag zij dan ook deze werknemers uit de sociale balans laten om de inconsistentie tussen resultatenrekening (rubrieken 620 tot 623) en sociale balans op te lossen? »

    

2. Uit de vraagstelling wordt afgeleid dat de vereniging in kwestie als activiteit heeft het centraal innen en uitbetalen van lonen van de werknemers van haar leden (die de juridische werkgevers van de voornoemde werknemers zijn). Hieruit volgt dat de vereniging niet zelf de werkgever is, maar enkel lonen int en uitbetaalt voor rekening van haar leden (de werkgevers).

    

   In het kader van deze dienstverlening verricht de vereniging ook de DIMONA-aangifte voor de desbetreffende werknemers, voor rekening en als mandataris van haar leden-werkgevers.

    

3. Wat betreft de vraag of de geïnde en uitbetaalde lonen boekhoudkundig in de resultatenrekening verwerkt moeten worden, wordt vastgesteld dat noch uit vermelde CBN-advies S100, noch uit de vermelde FAQ van de NBB kan worden afgeleid dat bedragen die in de sociale balans voorkomen noodzakelijk ook als personeelskost in rubrieken 620 tot 623 van de resultatenrekening moeten worden opgenomen.

    

   De NBB vermeldt wel dat het bedrag van de rubrieken 620 tot 623 "normalerwijze" overeenstemt met rubriek 1023 van de sociale balans. De formulering "normalerwijze" lijkt evenwel aan te geven dat het niet om een absoluut boekhoudkundig voorschrift gaat, maar om een situatie die zich in de regel voordoet en waarvan afgeweken kan worden.

    

4. Deze vereniging die het voorwerp van onderhavige vraag uitmaakt treedt op als mandataris die voor rekening van haar leden lonen int en doorstort, zonder zelf werkgever van de betrokken werknemers te zijn en dus zonder de economische last van de lonen te dragen. Hieruit volgt dat deze lonen geen kost voor de vereniging vormen, maar louter voor rekening van derden doorlopen en zodoende niet als personeelskost van de vereniging zelf in rubrieken 620 tot 623 van de resultatenrekening mogen worden geboekt.

    

   Dit ligt in lijn met CBN-advies 105/2, waarin de CBN stelt dat kosten in principe bruto in de resultatenrekening moeten worden opgenomen en dat kosten niet mogen worden weggestreept tegen opbrengsten. Hier voegt de CBN evenwel onmiddellijk een belangrijke uitzondering aan toe: "Dit geldt uiteraard niet wanneer een onderneming deze kosten zou dragen als lasthebber handelend voor rekening van een derde, haar lastgever. In dit geval worden deze kosten inderdaad uitsluitend beschouwd als kosten in hoofde van deze derde."^[1]

   Dergelijke redenering ondersteunt de boekhoudkundige verwerking van de door de vereniging geïnde en uitbetaalde lonen via de balans.

    

   Deze lonen vormen dus kosten van de leden-werkgevers en niet van de vereniging zelf. De inning en uitbetaling van de lonen geeft dan aanleiding tot vorderingen en schulden ten aanzien van de leden-werkgevers, respectievelijk de werknemers. Bijgevolg is een boeking in rubrieken 620 tot 623 van de resultatenrekening van de vereniging uitgesloten.

    

5. De boekhoudkundige verwerking verloopt via balansrekeningen en niet via de kostenrekeningen voor personeelskosten. De verrichtingen kunnen worden geboekt via rekening-couranten of andere schuld- en vorderingsrekeningen geopend per lid-werkgever, zodat de inning en doorstorting van de lonen als een loutere doorlopende post voor rekening van derden wordt weergegeven.

    

6. Wat het tweede onderdeel van de vraag betreft, namelijk of werknemers uit de sociale balans mogen worden weggelaten wanneer de lonen via de balans verwerkt worden, is het antwoord negatief voor de sociale balans van de werkgever(s). Dit moet worden onderscheiden van de sociale balans van de vereniging-mandataris.

CBN-advies S100 stelt immers dat voor de sociale balansrekening moet worden gehouden met de werknemers die in het Belgische personeelsregister zijn ingeschreven.

Sinds de invoering van DIMONA wordt dit in de praktijk gekoppeld aan de werknemers voor wie een DIMONA-aangifte wordt verricht.

Verder volgt uit de artikelen 5:2 en 5:4 KB/WVV dat de sociale balans betrekking heeft op werknemers waarvoor een DIMONA-aangifte werd verricht en die met de betrokken rechtspersoon verbonden zijn door een arbeidsovereenkomst of startbaanovereenkomst.

Indien de vereniging louter optreedt als administratieve tussenschakel voor werknemers die in werkelijkheid verbonden zijn door een arbeidsovereenkomst met haar leden, kunnen deze werknemers dus niet opgenomen worden in de sociale balans van de vereniging die als mandataris optreedt, maar wel in die van haar leden die de juridische werkgever van de werknemers in kwestie zijn.