30 juni 2026

* Update september 2026 *

Vraagstelling

De herziene Europese Sustainability Reporting Standards (ESRS) bevatten in sectie 10.3 (Phase-in provisions) van ESRS 1 een reeks overgangsbepalingen voor wave-one ondernemingen (wave-one undertakings) en andere ondernemingen (other undertakings). In paragrafen 125, 126, en 127 van de herziene ESRS 1 (deel van sectie 10.3) wordt onder meer bepaald dat wave-one en andere ondernemingen bepaalde informatie over toekomstige financiële effecten (anticipated financial effects – AFE) tijdelijk mogen weglaten, met specifieke uitzonderingen voor bepaalde paragrafen van ESRS E1-11 (Anticipated financial effects from material physical and transition risks and potential climate-related opportunities). De herziene ESRS zijn definitief vastgesteld bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563 van 3 juli 2026.

Tegen deze achtergrond werden drie vragen gesteld:

  1. Welke ondernemingen vallen nu juist onder de phase-in bepalingen in sectie 10.3 (met name paragrafen 125 tot en met 127)?
  2. Hoe verhouden deze bepalingen zich tot de bestaande overgangsbepalingen in (i) de huidige ESRS Set 1 (met name Appendix C van ESRS 1 Set 1), en (ii)  de ‘quick fix’ maatregelen die in november 2025 van kracht werden via een gedelegeerde handeling (DA)?
  3. Welke inhoudelijke rationale ligt aan de basis van de phase-in voor toekomstige financiële effecten, en hoe moet de specifieke uitzondering voor bepaalde informatie onder ESRS E1-11 worden begrepen?

Analyse

a. Afbakening: sectie 10.3 (paragrafen 125 tot en met 127) van herziene ESRS 1 geldt voor wave-one undertakings en other undertakings

Sectie 10.3 van ESRS 1 bevat in de finale tekst afzonderlijke phase-ins voor wave 1 vennootschappen, dus zowel wave 1 vennootschappen die aan de nieuwe drempels voldoen van de Richtlijn (EU) 2026/470 (Omnibus I), als wave 1 vennootschappen die daar niet aan voldoen (paragrafen 125 en 126), en voor andere vennootschappen, dus wave 2 vennootschappen (paragraaf 127).  Hoewel de phase-in onder paragraaf 125(a) verschilt van die onder paragraaf 126(a), zijn de specifiek op AFE betrekking hebbende phase-in bepalingen in paragrafen 125(b)-(c) en 126(b)-(c) identiek.  Uiteraard heeft paragraaf 126 enkel betrekking op die wave 1 vennootschappen die geen gebruik maken van de vrijstelling die nu mogelijk is onder artikel 116 van de wet van 2 december 2024, zoals gewijzigd door de wet van 15 juli 2026, die op 31 juli 2026 in werking trad en Richtlijn (EU) 2026/470 (Omnibus I) gedeeltelijk omzet. 

Wave 1 vennootschappen mogen in hun duurzaamheidsrapportering de volgende informatie weglaten:

  • alle informatie over AFE die wordt vereist in ESRS 2 (par. 27) en in ESRS E1-11, voor de boekjaren vóór financieel jaar 2028 (dus tot en met FY 2027), met uitzondering van de onderdelen in ESRS E1-11 par. 39(a)(b) en 40(a)(b);
  • kwantitatieve informatie over AFE die wordt vereist in ESRS 2 (par. 27) en in ESRS E1-11, voor boekjaren vóór financieel jaar 2030 (dus tot en met FY2029), met dezelfde uitzonderingen in ESRS E1-11 par. 39(a)(b) en 40(a)(b).

Paragraaf 127 voorziet daarnaast voor ‘other undertakings’ een phase-in waarbij alle AFE-informatie gedurende de eerste twee boekjaren waarin de onderneming onder ESRS rapporteert kan worden weggelaten, en de kwantitatieve AFE-informatie gedurende de eerste vier boekjaren waarin de onderneming onder ESRS rapporteert, telkens met uitzondering van ESRS E1-11 par. 39(a)(b) en 40(a)(b).

Het verschil met paragrafen 125-126 (wave 1 vennootschappen) is vooral dat daar bijvoorbeeld staat “financial years prior to financial year 2028”, wat dus een vaste datum is. Bij paragraaf 127 wordt geteld vanaf het eerste eigen rapporteringsboekjaar van de onderneming.

b. Verhouding tot Appendix C (huidige ESRS Set 1) en de ‘quick fix’ DA

De huidige ESRS Set 1 bevat in Appendix C diverse algemene overgangsbepalingen voor first-time adopters, waaronder (i) de mogelijkheid om bepaalde AFE-informatie in het eerste toepassingsjaar weg te laten en (ii) de mogelijkheid om gedurende een beperkte periode uitsluitend kwalitatieve toelichtingen te verstrekken indien kwantitatieve rapportering niet praktisch (impracticable) zou zijn.  De ‘quick fix’-maatregelen hebben daarnaast, specifiek voor wave-one ondernemingen, tot doel om bepaalde bijkomende rapporteringsverplichtingen in de eerste jaren te temporiseren. Zij laten wave-one ondernemingen onder meer toe om voor FY2025 en FY2026 bepaalde informatie die zij in FY2024 nog konden weglaten, verder weg te laten. Tegen die achtergrond sluiten paragrafen 125 en 126 aan bij een bredere overgangslogica voor wave-one undertakings. Voor boekjaren die beginnen in 2026 bepaalt artikel 2 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563 bovendien dat ondernemingen kunnen kiezen tussen de bestaande ESRS Set 1 (zoals gewijzigd door de quick fix) en de herziene ESRS. De specifieke AFE-phase-ins van de herziene ESRS behoren niet tot de beperkte reliefs die afzonderlijk aan Set 1 kunnen worden toegevoegd.

Paragrafen 125 en 126 kunnen tegen die achtergrond worden begrepen als een expliciete opname, in de finale herziene ESRS 1, van overgangsregelingen die specifiek betrekking hebben op wave-one undertakings.

c. Inhoudelijke rationale van de phase-in voor toekomstige financiële effecten en samenhang met ESRS E1-11

De inhoudelijke rationale van de phase-in voor toekomstige financiële effecten (AFE) ligt in de bijzondere aard van deze informatie. AFE-informatie vraagt niet enkel een beschrijving van bestaande duurzaamheidsimpacten, risico’s of opportuniteiten, maar ook een inschatting van de verwachte financiële effecten daarvan op de financiële positie, de financiële prestaties en de kasstromen van de onderneming over korte, middellange en lange termijn. Dergelijke informatie is toekomstgericht, afhankelijk van scenario’s en veronderstellingen, en vereist vaak methodologieën, databronnen en interne processen die bij veel ondernemingen nog in ontwikkeling zijn.

EFRAG wijst in de Cover Letter bij het technische advies van december 2025 over de vereenvoudigde ESRS en in het Basis for Conclusions-document op praktische bezorgdheden die aan de basis liggen van bijkomende reliefs voor AFE, waaronder de kwaliteit van de beschikbare data, de gevoeligheid van bepaalde informatie, en de moeilijkheden om deze informatie voor te bereiden en te auditen wegens het gebrek aan gestandaardiseerde methodologieën. De phase-in moet dus niet worden begrepen als een principiële relativering van het belang van financiële effecten, maar als een pragmatische overgangsmaatregel om ondernemingen toe te laten de nodige datakwaliteit, methodologieën, interne controles en processen geleidelijk op te bouwen.

Die rationale verklaart ook waarom ESRS 1, paragrafen 125 tot en met 127, een onderscheid maakt tussen verschillende soorten AFE-informatie. Voor wave-one ondernemingen kan alle AFE-informatie die wordt vereist door ESRS 2, paragraaf 27, en ESRS E1-11 tijdelijk worden weggelaten voor boekjaren vóór FY2028, behoudens bepaalde uitzonderingen in ESRS E1-11. Voor boekjaren vóór FY2030 kan kwantitatieve AFE-informatie worden weggelaten, opnieuw met dezelfde uitzonderingen. Voor other undertakings gelden volgens paragraaf 127 dezelfde types AFE-reliefs gedurende respectievelijk hun eerste twee en eerste vier boekjaren waarin zij onder ESRS rapporteren. De bedoeling is dus om vooral de meest complexe kwantificeringen tijdelijk te faseren, zonder het concept van financiële materialiteit zelf los te laten.

ESRS E1-11 bevat de klimaatspecifieke AFE-vereisten. Deze toelichtingsvereiste heeft als doel inzicht te geven in hoe geïdentificeerde materiële fysieke klimaatrisico’s, transitierisico’s en klimaatgerelateerde opportuniteiten naar verwachting de financiële positie en toekomstige prestaties van de onderneming zullen beïnvloeden. Voor de toepassing van de phase-in in ESRS 1, paragrafen 125 tot en met 127, is vooral relevant dat de algemene phase-in voor AFE-informatie onder ESRS E1-11 niet geldt voor ESRS E1-11, paragrafen 39(a), 39(b), 40(a) en 40(b). Deze onderdelen betreffen de boekwaarde van activa met een materieel fysiek klimaatrisico vóór rekening te houden met klimaatadaptatieacties, het percentage daarvan dat op rapporteringsdatum door adaptatieacties wordt aangepakt, de boekwaarde van activa met een materieel transitierisico, inclusief een bandbreedte van geraamde potentiële gestrande activa (stranded assets), en het percentage daarvan dat door mitigatieacties wordt aangepakt. Deze informatie is meer afgebakend dan een volledige inschatting van alle toekomstige financiële effecten, en is belangrijk voor gebruikers om de blootstelling van de onderneming aan materiële klimaatrisico’s te begrijpen.

De phase-in weerspiegelt dus een evenwicht. Enerzijds erkent zij dat volledige en kwantitatieve AFE-informatie methodologisch complex, gevoelig en moeilijk auditbaar kan zijn in de eerste jaren van toepassing. Anderzijds wordt niet alle klimaatrelevante financiële informatie uitgesteld. Bepaalde kerninformatie over blootgestelde activa en de mate waarin deze door adaptatie- of mitigatieacties worden aangepakt, blijft vereist. De phase-in is bijgevolg geen inhoudelijke vrijstelling van financiële materialiteit, maar een tijdelijke en proportionele toepassing van de rapporteringsverplichtingen in functie van maturiteit, betrouwbaarheid en auditbaarheid.

Conclusie

Op basis van de finale herziene tekst van ESRS 1 kan het volgende worden vastgesteld:

  1. De phase-inbepalingen in sectie 10.3 voorzien afzonderlijke overgangsregelingen voor wave-one undertakings (paragrafen 125 en 126) en voor other undertakings (paragraaf 127);
  2. Paragrafen 125 en 126 voorzien voor wave-one undertakings een tijdelijke mogelijkheid tot het weglaten van alle AFE-informatie voor boekjaren vóór FY2028 (tot en met FY2027), en van kwantitatieve AFE-informatie voor boekjaren vóór FY2030 (tot en met FY2029), behoudens de uitzonderingen in ESRS E1-11 par. 39(a)(b) en 40(a)(b). Paragraaf 127 voorziet voor other undertakings dezelfde types relief gedurende respectievelijk hun eerste twee en eerste vier boekjaren waarin zij onder ESRS rapporteren;
  3. De inhoudelijke rationale van de phase-in voor AFE ligt in de complexiteit, gevoeligheid, datakwaliteit en auditbaarheid van toekomstgerichte financiële informatie. AFE vereist vaak scenario’s, veronderstellingen en methodologieën die in de praktijk nog in ontwikkeling zijn. ESRS 1, paragrafen 125 tot en met 127, voorziet daarom een tijdelijke verlichting voor wave-one ondernemingen en other undertakings, zonder het belang van financiële materialiteit los te laten. De coherentie met ESRS E1-11 bestaat erin dat bepaalde complexe AFE-informatie tijdelijk wordt gefaseerd, terwijl specifieke klimaatspecifieke kerninformatie over activa met materiële fysieke klimaatrisico’s of materiële transitierisico’s, en over de mate waarin deze activa door adaptatie- of mitigatieacties worden aangepakt, uitdrukkelijk van de phase-in wordt uitgezonderd.